آیا مبلغین مدرنیسم در اشتباه بودند؟

پاسخ کوتاه: بله. سوال اینجاست که آیا ما امروز در اشتباه نیستیم؟

پاسخ طولانی:  پرسش از تاریخ، با در دست داشتن پاسخ آن، عادلانه نیست. مبلغین مدرنیسم دلایل خوب بسیاری برای رفتار رادیکال خود داشتند. زمانیکه نظم کل دنیا در حال تغییر بود، هنر، معماری، و شهرسازی نمی توانستند وانمود کنند که اتفاقی نیفتاده است. اما، وقتی سیر تکاملی هزار ساله جایش را به "سادگی" می دهد، نتیجه بدست آمده بسیار نحیف و ناچیز است. هرچه این ساده سازی بیشتر باشد، نتیجه ناخوشایند تر است. زندگی ساده نیست و یک معماری ساده، در مقیاس بزرگ کار نمی کند. فرم معماری که بتواند به عنوان قانونی جهانی پذیرفته شود وجود ندارد. برای ارائه پاسخهای ساده به پرسشهای ساده، ساختمانها می توانند هر از چند گاهی پوست عوض کنند. یک شهر هرگز نمی تواند این کار را بکند.

برگرفته از کتاب معماری چیست؟ نوشته Rasmus Waern and Gert Wingardh 

زمانیکه آدولف لوس ساختمان معروف Looshaus را در سال 1909 ساخت، بسیاری از منتفدین باور داشتند که امکان ساخت چنین ساختمان ساده و زشتی وجود ندارد. ساختمان را نیمه تمام می پنداشتند. تئوری معروف آدولف لوس "تزئینات و جنایت" بود که در منیفستی به همین نام چاپ شد. به باور او، تزئینات روی نمای ساختمانها زائد و بی مصرف هستند و تنها باعث افزودن غیر منطقی هزینه ساخت می شوند. 

Looshaus ساخت آدولف لوس در سال 1909 در وین.

پلان باز یا بسته؟

پاسخ کوتاه: درها و پله ها بزرگترین اختراعات معماری هستند.

پاسخ طولانی:  در یک پلان باز، اتاقها از فضای همدیگر استفاده می کنند. با حذف بعضی از دیوارها، یک خانه کوچک می تواند جادار تر احساس شود. این مساله برای فضای بیرون برعکس می شود. یک ملک کوچک را اگر به قسمتهای مختلف تقسیم کنیم، بزرگتر به نظر می رسد. هر قطعه در مقایسه با فضای داخل یک اتاق کلی بزرگتر است. معمولا این قطعات کوچک مفیدتر هم هستند. استفاده و نگهداری از یک محدوده معین راحت تر است. حال چه اتفاقی می افتد اگر با پلان خانه رفتاری مانند فضای بیرون داشته باشیم؟ می تواند شبیه خانه های پمپی باشد. فضای فشرده داخلی متشکل از حیاطهای آفتابگیر و اتاقهای کم نور در یک محیط پر تراکم.

برگرفته از کتاب معماری چیست؟ نوشته Rasmus Waern and Gert Wingardh 

معماری خانه های پمپی و کلا خانه های رومی که به Domus معروف هستند مانند معماری خانه های سنتی ایرانی درونگرا می باشد. یعنی هسته اصلی خانه متشکل از حیاطی مرکزیست که سایر فضاها در اطراف آن جا می گیرند. 

نمونه ای از حیاط مرکزی خانه های زمان امپراطوری روم.

پلان فرضی یک خانه رومی.

حیاط داخلی یک ویلا در پمپیی.

حیاط داخلی یک ویلا در پمپیی.

چطور سختگیری می تواند نکته مثبتی تلقی شود؟

پاسخ کوتاه: بعضی وقتها باید با نیروی جاذبه مدارا کرد.

پاسخ طولانی: معماری باید هم سخت گیرانه باشد، هم احساسی. درست مانند طبیعت. شاخه های نراد (نوعی کاج تزئینی) با پیروی از الگویی ثابت و صلب به گونه ای تقسیم می شوند که به صورت بهینه ای از تنه درخت استفاده کنند. در عین حال، هیچ درختی شبیه درخت دیگر نیست. این هم خود نوعی بهینه سازیست - استراتژی مدیریت بحرانی که ضمانت می کند همیشه تعداد خاصی از درختان در برابر هر نوع ترکیبی از سرمای سخت، خشکسالی، طوفان و انگلهای مختلف دوام بیاورند. جنگلی که همه درختهایش عینا شبیه سازی شده باشند، هم خسته کننده و هم آسیب پذیر است. تنوع طبیعت بی پایان است. در زمان طراحی، باید با خود سختگیر باشید نه با دیگران. گناه تکراری بودن ساختمانها معمولا به گردن قوانین معماری می افتد. ساختمانها نباید از قوانین یکسانی پیروی کنند. سختگیرانه  و احساسی - این دو صفات خوبی برای یک ساختمان هستند.

برگرفته از کتاب معماری چیست؟ نوشته Rasmus Waern and Gert Wingardh 

هیچ دو درخت نرادی عینا مانند دیگری نیست در صورتیکه شاخه هایشان از قوانین یکسانی برای تقسیم پیروی می کنند.

اتاق چیست؟

پاسخ کوتاه: محدوده ای دارای مرز. و این زیباست.

پاسخ طولانی: یک اتاق علاوه بر محدوده ای کراندار، شامل مقدار کمی فضا هم می شود. به همین دلیل در عین محدود بودن، نامحدود هم هست. فضای نامحدود و گسترده، ایده آل معماری مدرنیست بود که تقریبا به مدت یک قرن با اتاق سنتی محصور مبارزه کرد. به هر حال، منظور، همواره خلق مرزهایی کم و بیش مشخص بوده است. برای رها کردن یک اتاق از قید کف، دیوارها و سقفش به مفهوم فضا نیاز داریم. امروزه اکثر معماران با این عقیده موافقند که وظیفه اصلی یک معمار بوجود آوردن فضاست. حتی در شهر.

برگرفته از کتاب معماری چیست؟ نوشته Rasmus Waern and Gert Wingardh 

مفهوم اتاق در معماری وابسته به شرایط آب و هوایی یک منطقه است. البته منظور معماری برجهای شیشه ای امروز نیست که در همه جای دنیا و در همه نوع آب و هوا به همان صورت تکرار می شوند. در معماری کویری ایران، ایوان تعریف مشخصی دارد. اتاقی که از سه طرف محصور و از یک طرف رو به حیاط مرکزی باز می شود. ایوان قدرت انطباق بسیار بالایی با نوع فعالیتی که در آن انجام می شود دارد. هم می توان در آن غذا پخت، هم می توان خوابید، هم می توان از میهمان پذیرایی کرد. 
در معماری استوایی و مناطق حاره ای، داشتن دیوار برای اتاق معنی ندارد و فقط برای محافظت از بارانهای شدید موسمی و دفع رظوبت،  سقفی با انواع مختلف امکانات محلی برپا می شود و برای در امان ماندن از شر حشرات، پرده ای به جای دیوار آویخته می شود. 
در مناطق کوهستانی و سرد، سقفها تا جای ممکن کوتاه است تا در زمستانهای سرد با انرژی صرف انرژی کمتر بتوان فضا را گرم کرد. در نهایت، فضای محدودی که یک اتاق در اختیارمان می گذارد، دارای پتانسیل بسیار بالایی برای نشان دادن ذوق و دانش معمار یا طراحش می باشد.

ایوان یک خانه سنتی ایرانی. 

ایوان یک خانه سنتی ایرانی. 

تمام ساختمانهای مسکونی ما به نظر شبیه سازی شده اند. آیا کمی تنوع نمی توانست آنها را زیباتر کند؟

پاسخ کوتاه: چرا. تنوع روش موثریست برای کتمان حقیقت مبتذل.

پاسخ طولانی: پیش پا افتادگی و ابتذال، اگر به صورت گروهی بیاید بسیار بدتر است. از طرف دیگر، زیبائیها، حتی با تکرار چند باره، زیباتر به نظر می رسند. معماری ساختمانهای مسکونی همواره بر پایه تکرار قرار گرفته و طرحهای زیادی دست آخر به جای ایجاد هماهنگی دلنشین، یکنواختی خسته کننده ای بوجود آورده اند. تنوع، راه حل ارزانیست برای کتمان نداشتن پول کافی، تمایل و یا دانش ایجاد کیفیتی که از روی آن کپی شود. در بسیاری از موارد، محدودیت، ارباب واقعی اکثر پروژه ها از آب در می آید.

برگرفته از کتاب معماری چیست؟ نوشته Rasmus Waern and Gert Wingardh 

نمونه ای از شهرکهای مسکونی در چین. 

نمونه ای از شهرکهای مسکونی در چین. 

آیا دبی شهر است؟

پاسخ کوتاه: خیر، هنوز نه.

پاسخ طولانی: برجهای دبی تجسم ثروت تیره رنگی است که از دل پوسته زمین امارات متحده عربی، به سوی آسمان پمپ می شود. در واقع نیازی به این گونه ساختمانها وجود ندارد. بعد از وقایع یازده سپتامبر 2001، سرمایه گذاران عرب پولداری که سرمایه شان در امریکا کمتر خریدار داشت، موجی از تقاضای کاذب برای سرمایه گذاری مطمئن در بازار املاک (و مخصوصا ویلاها و املاک ساحلی) بوجود آوردند. برنامه های توسعه قبلی، به جای دریا، به داخل کویر رانده شدند. پروژه های خاکبرداری عظیم، خط ساحلی این سرزمین کویری کوچک را چند برابر کرده و موج جدید شهر نشینی منجر به بوجود آمدن یکی از نمایشی ترین چشم اندازهای خط افق شهری شد. اگر به دنبال فضای عمومی در خیابانها و میدانها هستید، آنها را می توانید در بخش قدیمی شهر که قبل از این تزریق سرمایه ساخته شده، پیدا کنید. مشخص نیست که آیا دبی در آینده از دست این تب برنامه ریزی شهری بلند مرتبه سازی رها خواهد شد یا نه.

برگرفته از کتاب معماری چیست؟ نوشته Rasmus Waern and Gert Wingardh 

به نظر شما چند بار در سال این منظره در دبی قابل مشاهده و لذت بردن است؟

و یا این منظره؟

و یا این؟ آ یا این منظره زیباست؟

تمام این مناظر به قیمت گزاف تخریب محیط زیست بدست آمده اند. 

آیا چیزی مهمتر از انرژی وجود دارد؟

پاسخ کوتاه: بله. شان و کرامت انسان.

پاسخ طولانی: انسان هرجا می رود، بر محیط زیست تاثیر می گذارد. اگر بخواهیم طبیعت را به صورت دست نخورده حفظ کنیم، باید تا جایی که می توانیم از پخش شدن در قسمتهای مختلف کره زمین جلوگیری کرده و ساختمانها و اجتماعاتی بسازیم که سبک زندگی امروزمان را به حداقل ممکن کاهش دهد. رویکردی مقتصدانه، که به دلیل محدود کردن امکان زندگی آبرومندانه، قابل دوام نخواهد بود. صرفه جویی در مصرف انرژی تبدیل به موضوعی حیاتی برای ساختمانها شده است. اما این مساله بسیار فراتر از آب بندی کردن ساختمانها در برابر باران و باد و هوای سرد است - همه می دانند چطور این کار را انجام دهند. چالش واقعی ساختن ساختمانهایی است که امکان زندگی در فضاهای کوچکتر را بدون گرفتن کرامت انسانی به ما بدهد. این یعنی بهره وری استادانه و هنرمندانه.

برگرفته از کتاب معماری چیست؟ نوشته Rasmus Waern and Gert Wingardh 

شهر ونیز به دلیل کمبود فضا یکی از بهترین نمونه های زندگی انسانی در فضاهای کوچک و فشرده است.